Ảnh minh họa có sử dụng AI.

Điều khiến tôi nhớ nhất là nồi cơm gạo mới nấu trên bếp củi. Mỗi lần mở vung nồi, cơm đang sôi sùng sục, tuôn trào trên bếp, làn hơi nóng mang theo mùi thơm dịu ngọt của gạo mới bốc lên, len lỏi vào từng hơi thở, đủ khiến những đứa trẻ đang mải chơi ngoài sân cũng phải vội vàng chạy về. Tôi có thói quen mỗi lần nấu cơm gạo mới thể nào cũng cho thêm nước, đợi cơm sôi thì chắt ra một bát nhỏ dành để uống. Nước cơm gạo mới đặc sánh có vị ngọt tự nhiên, đợi nguội một chút là có thể uống ngay. Đó là thức quà bình dị mà những đứa trẻ quê năm ấy luôn háo hức chờ đợi. Nồi cơm gạo mới với những hạt cơm trắng ngần, dẻo thơm, vì thế rất “tốn cơm”, dù đã no căng bụng nhưng dường như ai cũng muốn ăn thêm. Ngon nhất vẫn là lớp cơm cháy vàng ruộm dưới đáy xoong. Chỉ cần bẻ từng miếng nhỏ, nghe tiếng giòn tan, cảm nhận mùi thơm của gạo quyện với mùi khói bếp là đã thấy cả tuổi thơ như ùa về.

Bữa cơm quê thời nghèo khó của gia đình tôi chủ yếu là rau được trồng ở vườn nhà, tôm cá dưới ao hoặc bắt ở đồng ruộng. Hiếm lắm mẹ đi chợ mới mua được dăm ba lạng thịt lợn. Có đợt “tháng ba ngày tám” khó khăn, bữa cơm của gia đình tôi chỉ có đĩa rau luộc với bát mắm. Mẹ dành chút mỡ lợn còn lại trộn với nước mắm để mấy chị em ăn cùng cơm. Hôm nào khá hơn thì có cơm trộn đường trắng. Với trẻ con ngày ấy, đó đã là món ngon hiếm có. Chúng tôi ăn hết bữa này sang bữa khác mà chẳng biết chán.

Gia đình tôi có thông lệ vẫn giữ đến ngày nay là bữa ăn nào cũng phải đợi đầy đủ mọi người rồi mới ăn. Mẹ thường trải chiếu xuống nền nhà, cả nhà ngồi quây quần thành một vòng nhỏ. Ngày ấy, khi ăn tôi thường vụng về để cơm rơi ra chiếu. Mẹ không bao giờ mắng, chỉ nhẹ nhàng bảo “Cơm là hạt ngọc, để rơi ra ngoài là tội lỗi, nhiều người còn không có cơm để ăn”. Câu nói ấy theo tôi suốt những năm tháng trưởng thành. Từ đó, tôi luôn cố gắng ăn hết bát cơm của mình như một cách trân trọng công sức của cha mẹ và từng hạt gạo kết tinh từ mồ hôi trên đồng ruộng. Bữa cơm quê vì thế đâu chỉ là ăn cho no bụng mà còn là những bài học đầu đời của cha mẹ dạy bảo ta biết nhường cơm sẻ áo; kính trên, nhường dưới; biết ăn trông nồi, ngồi trông hướng; biết quý trọng từng hạt gạo làm nên từ nắng mưa nhọc nhằn… Sau một ngày làm việc vất vả, cả gia đình quây quần bên mâm cơm, vừa ăn vừa trò chuyện, tiếng cười, tiếng nói làm nên hương vị ấm áp mà không món ăn nào có thể sánh bằng. Mỗi bữa cơm vì thế là sự kết nối tình cảm giữa các thành viên trong gia đình. Cuộc sống khi ấy còn nhiều thiếu thốn, nhưng tình cảm gia đình luôn đủ đầy.

Không chỉ gói ghém tình thân, bữa cơm quê còn nuôi dưỡng tình làng nghĩa xóm, có bát canh ngon, có mẻ cá đồng ngon, thế nào cũng san sẻ cho nhau. Lũ trẻ chúng tôi thường được người lớn giao nhiệm vụ mang thức ăn sang hàng xóm. Chỉ một tô canh, vài con cá hay đĩa tép đồng cũng đủ để tình nghĩa xóm giềng thêm bền chặt. Người quê nghèo nhưng sống bằng cái tình, bởi ai cũng hiểu rằng hôm nay mình giúp người, ngày mai biết đâu lại nhận được sự sẻ chia khi khó khăn.

Bây giờ, cuộc sống đủ đầy hơn nhưng hương vị bữa cơm quê luôn trở thành một phần ký ức không thể thay thế. Bữa cơm quê thời nghèo khó không chỉ nuôi lớn một đời người bằng hạt gạo mà còn nuôi lớn tâm hồn bằng tình thân, tình làng nghĩa xóm và những giá trị bình dị mà suốt cuộc đời, dù đi xa đến đâu, ta vẫn luôn muốn được một lần trở về.

Nguồn: baohungyen.vn